1
دانشجوی دکتری اقتصاد بینالملل، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2
استادیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
10.48311/ecor.2025.116906.82880
چکیده
در دهههای اخیر، جهانیشدن، فرایندهای تولید و گسترش زنجیرههای ارزش جهانی، ساختار تجارت و مزیتهای رقابتی کشورها را دگرگون کرده است. جایگاه کشورها در این زنجیرهها، نهتنها میزان مشارکت آنها در اقتصاد جهانی را بازتاب میدهد، بلکه بیانگر سطح فناوری، کیفیت نهادی و توان خلق ارزش در اقتصاد داخلی است. از اینرو، شناسایی عوامل مؤثر بر موقعیت کشورها در زنجیرههای ارزش جهانی، به یکی از مباحث کلیدی در ادبیات اقتصاد بینالملل تبدیل شده است.بر این اساس، در پژوهش حاضر با بهرهگیری از دادههای تابلویی پویا، به بررسی اثر کیفیت نهادها و پیچیدگی اقتصادی بر موقعیت نسبی ۱۷۴ کشور شامل اقتصادهای توسعهیافته، نوظهور و در حال توسعه طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۸ میپردازیم. برای تخمین روابط، از الگوی پویای دادههای تابلویی و روش گشتاورهای تعمیمیافته استفاده شده است تا ضمن کنترل ناهمگنی میان کشورها، مسئله درونزایی نیز برطرف شود.نتایج برآورد، نشان میدهد که شاخص حکمرانی بهعنوان نماینده کیفیت نهادها و شاخص پیچیدگی اقتصادی، اثر مثبت و معناداری بر جایگاه کشورها در زنجیرههای ارزش جهانی دارند. در میان متغیرهای کنترلی، رانت منابع طبیعی، اثر مثبت و تولید ناخالص داخلی سرانه، سرمایهگذاری مستقیم خارجی و بازبودن تجاری، اثر منفی و معناداری دارند. همچنین، ضریب مثبت وقفه متغیر وابسته، بیانگر پایداری نسبی جایگاه کشورها در طول زمان است.بهطورکلی، یافتهها نشان میدهد که توسعه ساختارهای تولیدی پیچیده و بهبود شاخص حکمرانی، از مهمترین عوامل مؤثر بر حرکت کشورها بهسمت فعالیت های بالادستی در زنجیرههای ارزش جهانی به شمار میروند.
قاسمی نیک,الهه , حیدری,حسن و ذوالفقاری,مهدی . (1405). اثر کیفیت نهادی و پیچیدگی اقتصادی بر موقعیت کشورها در زنجیره ارزش جهانی. (e28546). پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی, (), e28546 doi: 10.48311/ecor.2025.116906.82880
MLA
قاسمی نیک,الهه , , حیدری,حسن , و ذوالفقاری,مهدی . "اثر کیفیت نهادی و پیچیدگی اقتصادی بر موقعیت کشورها در زنجیره ارزش جهانی" .e28546 , پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی, , , 1405, e28546. doi: 10.48311/ecor.2025.116906.82880
HARVARD
قاسمی نیک الهه, حیدری حسن, ذوالفقاری مهدی. (1405). 'اثر کیفیت نهادی و پیچیدگی اقتصادی بر موقعیت کشورها در زنجیره ارزش جهانی', پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی, (), e28546. doi: 10.48311/ecor.2025.116906.82880
CHICAGO
الهه قاسمی نیک, حسن حیدری و مهدی ذوالفقاری, "اثر کیفیت نهادی و پیچیدگی اقتصادی بر موقعیت کشورها در زنجیره ارزش جهانی," پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی, (1405): e28546, doi: 10.48311/ecor.2025.116906.82880
VANCOUVER
قاسمی نیک الهه, حیدری حسن, ذوالفقاری مهدی. اثر کیفیت نهادی و پیچیدگی اقتصادی بر موقعیت کشورها در زنجیره ارزش جهانی. پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی, 1405; (): e28546. doi: 10.48311/ecor.2025.116906.82880
