دانشگاه تربیت مدرس پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی 3115-9168 مقالات آماده انتشار 2026 04 28 بررسی تاثیر تجارت گاز طبیعی ایران بر شبکه‌ی تجارت بین الملل گاز طبیعی 28553 10.48311/ecor.2026.118930.82910 FA مهدیس السادات جلائی اسفندآبادی دانشجوی دکتری اقتصاد بین الملل،دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران زین العابدین صادقی دانشیار گروه اقتصاد ،دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران سیدعبدالمجید جلائی اسفندآبادی استاد گروه اقتصاد ،دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان،ایران مهدی نجاتی دانشیار گروه اقتصاد ،دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران محمدعلی یعقوبی دانشیار گروه ریاضی ،دانشکده ریاضی و کامپیوتر، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان،ایران Journal Article 2026 01 24 با توجه به نقشی که ایران می تواند در شبکه تجارت بین المللی گاز طبیعی داشته باشد، هدف اصلی مطالعه، تحلیل شبکه تجارت جهانی گاز طبیعی با تمرکز بر جایگاه ایران در آن است. برای رسیدن به این هدف، مدل تجارت بین‌الملل گاز با استفاده از برنامه‌ریزی ریاضی و مبتنی بر نظریه شبکه و داده‌های مرتبط برآورد شد. نتایج نشان می‌دهد ایران بالاترین شدت هزینه صادرات گاز را داراست که عمدتاً ناشی از محدودیت‌های تکنولوژیکی و بهره‌برداری ناکافی از صرفه‌های ناشی از مقیاس به دلیل محدودیت‌های زیرساختی صنعت گاز است. شاخص هرفیندال-هیرشمن (HHI) نشان داد که چین، ژاپن و کره جنوبی عمده واردات خود را از تعداد محدودی تأمین‌کننده دریافت می‌کنند؛ این امر فرصت بالقوه‌ای برای گسترش صادرات گاز ایران به این بازارها در بلندمدت فراهم می‌کند. تحلیل مرکزیت درجه خروجی، قطر و روسیه را به‌عنوان مهم‌ترین صادرکنندگان شناسایی کرده و بر لزوم سرمایه‌گذاری راهبردی در زیرساخت‌های گاز برای تقویت موقعیت رقابتی ایران تأکید می‌کند. علاوه بر این، تغییر جهت واردات اروپا به سمت LNG از قطر و ایالات متحده در پی جنگ روسیه و اوکراین نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری سریع و هدفمند ایران در حوزه LNG برای بهره‌گیری از ظرفیت بازار اروپا حیاتی است. یافته‌های این مطالعه پیامدهای مهمی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری در راستای ادغام مؤثرتر ایران در شبکه تجارت جهانی گاز ارائه می‌دهد.