دانشگاه تربیت مدرس پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی 3115-9168 مقالات آماده انتشار 2026 04 28 برآورد شاخص تنش بازارهای مالی ایران و بررسی اثر آن بر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی با تحلیل سیاست‌گذاری در شرایط تنش مالی 28550 10.48311/ecor.2025.117324.82886 FA محمدحسین عبادی دانشجوی دکتری، رشته اقتصاد مالی، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سعید صمدی دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-4895-2476 لیلا ترکی دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران علیمراد شریفی دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 10 29 پیچیدگی بازارهای مالی و جایگاه آنها در نظام اقتصادی، موجب شده است که عملکرد و ثبات آنها در اقتصاد از اهمیت قابل‎ توجهی برخوردار باشد. تجربه وقوع بحران های مالی در دهه های اخیر، نشان میدهد که بروز تنش و بی ثباتی در یکی از بازارهای مالی، می تواند به‌سرعت به‌ سایر بازارهای مالی سرایت کرده و تمامی فعالیت های اقتصادی را درگیر نماید. در این تحقیق، به بررسی وقوع تنش در بازارهای مالی ایران ازجمله بازارهای پول، سرمایه، ارز و بدهی در دوره زمانی ماهانه بین سالهای 1387 تا 1403 پرداخته شده است. برای این منظور، شاخص های تنش مالی بازارهای مالی با استفاده از روش تحلیل عاملی استخراج شده است. نتایج نشان می دهد که منشأ وقوع تنش بازارهای مالی در سالهای 1388 و 1393 در بیثباتی بازار سرمایه، در سال 1387 در بی ثباتی بازار سرمایه و بازار ارز و در سال 1399 در بی ثباتی بازار پول و بازار بدهی بوده است. اثرگذاری شاخص های تنش مالی بر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی با استفاده از روش خودرگرسیون برداری مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که تنش نرخ ارز، بیشترین اثرگذاری بر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی داشته و پس از آن، تنش بازار پول و بازار سرمایه بر این نرخ رشد، اثرگذار بوده اند. بررسی تجربه سیاست گذاری در شرایط تنش مالی، نشان داد با هدف حفظ ثبات نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، مقام سیاست گذار، باید به ترتیب اولویت، به کنترل و کاهش تنش در بازارهای ارز، پول و سرمایه بپردازد.