دانشگاه تربیت مدرس پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی 3115-9168 مقالات آماده انتشار 2026 04 28 ارزیابی رقابت‌پذیری نیروگاه‌های تجدیدپذیر در بازار برق ایران متأثر از تعرفه‌گذاری خرید تضمینی برق سبز (FIT) و اصلاح نرخ سوخت نیروگاهی (PFR): یک رویکرد مبتنی‌بر تئوری بازی استکلبرگ 28549 10.48311/ecor.2025.117057.82883 FA مجید رئوف مهر دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، گرایش اقتصاد بین‌الملل، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان 0009-0004-4868-6766 زین‌العابدین صادقی دکتری تخصصی اقتصاد منابع طبیعی و انرژی، دانشگاه اصفهان، کرمان سید عبدالمجید جلائی دکتری تخصصی اقتصاد پولی و بین‌الملل، دانشگاه اصفهان، کرمان Journal Article 2025 10 15 <span lang="AR-SA">در بستر ساختار نابرابر بازار برق ایران که در آن نیروگاه‌های حرارتی از یارانه‌های سوخت گسترده بهره‌مندند و نیروگاه‌های تجدیدپذیر با محدودیت‌های نهادی و اقتصادی مواجه‌اند، این پژوهش به بررسی شرایط رقابت‌پذیری نیروگاه‌های تجدیدپذیر (خورشیدی و بادی) در مقایسه با نیروگاه‌های سنتی متأثر از اجرای هم‌زمان دو سیاست کلیدی شامل «اصلاح نرخ سوخت نیروگاه‌های حرارتی(</span><span dir="LTR">PFR</span><span lang="AR-SA">) » و «افزایش تعرفه خرید تضمینی برق تجدیدپذیر (</span><span dir="LTR">FTP</span><span lang="AR-SA">)» پرداخته است. به این منظور، مدلی نظری مبتنی بر بازی استکلبرگ طراحی شده است که در آن نیروگاه حرارتی به‌عنوان بازیگر رهبر و نیروگاه تجدیدپذیر به‌عنوان پیرو وارد تعامل استراتژیک می‌شوند. همچنین، با تعریف تابع رفاه اجتماعی مشتمل بر منافع تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، هدف دولت به‌عنوان تنظیم‌گر، حداکثرسازی سطح رفاه اجتماعی با در نظر گرفتن کنش و واکنش نیروگاه‌ها نسبت به اجرای هم‌زمان دو سیاست مذکور مد نظر قرار گرفته است. برای ارزیابی تجربی </span><span lang="FA">استحکام </span><span lang="AR-SA">مدل، از روش‌های تحلیل حساسیت و شبیه‌سازی مونت‌کارلو استفاده شده و عملکرد مدل بر اساس داده‌های واقعی از نیروگاه‌های دماوند، بینالود و غدیر مهریز تجزیه و تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای توأمان دو سیاست فوق، با کاهش سودآوری نیروگاه‌های حرارتی و افزایش جذابیت اقتصادی نیروگاه‌های تجدیدپذیر، منجر به افزایش تولید انرژی پاک، ارتقاء رقابت‌پذیری، و بهبود سطح رفاه اجتماعی می‌شود. مدل پیشنهادی با در نظر گرفتن ساختار تعاملات استراتژیک میان بازیگران بازار برق و منطق اقتصادی سیاست‌گذاری مبتنی بر رفاه، می‌تواند به‌عنوان ابزاری تحلیلی برای طراحی سیاست‌های گذار به سوی یک نظام انرژی پایدار، رقابتی و منصفانه مورد استفاده قرار گیرد.</span>