دانشگاه تربیت مدرس پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی 3115-9168 مقالات آماده انتشار 2026 04 28 نقش حکمرانی خوب در اثرگذاری رانت نفت و مالیات کربن بر توسعه پایدار در ایران (رویکرد QARDL) 28538 10.48311/ecor.2025.115546.1000 FA بهاره بقایی پور دانشجوی دکتری گروه علوم اقتصادی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مرتضی سامتی استاد بازنشسته گروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0003-1222-2105 تیمور محمدی استاد گروه اقتصاد نظری، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0001-9665-4778 Journal Article 2025 09 20 <span lang="FA">توسعه‌پایدار به‌عنوان یکی از مهم‏ترین اهداف اقتصادی، در کشورهای برخوردار از رانت ‌نفت همچون ایران به عوامل نهادی از قبیل حکمرانی‌خوب و تصمیمات سیاستی دولت‌ها همچون برقراری مالیات‌کربن بستگی دارد. با این وجود، تحلیل نقش حکمرانی‌خوب در اثرگذاری رانت ‌نفت و مالیات‌کربن بر توسعه ‌پایدار در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته ‌است. مقاله حاضر، با هدف پوشش این خلأ مطالعاتی در ایران طی دوره زمانی 4: 1402- 1: 1375، با استفاده از روش خودتوضیحی با وقفه‌های توزیعی چندکی، که </span><span lang="AR-SA">امکان بررسی روابط غیرخطی و نامتقارن را در چندک‌های مختلف فراهم می‌کند،</span><span lang="FA"> انجام شده است. بر اساس نتایج بلندمدت حکمرانی‌خوب، رانت‌ نفت و مالیات‌کربن در چندک‌های پایین، میانی و بالا، اثر مثبت بر توسعه‌پایدار داشته‌اند، درحالی‏ که متغیر تعاملی حکمرانی‌خوب و رانت ‌نفت در هر سه چندک و متغیر تعاملی حکمرانی‌خوب و مالیات کربن در چندک میانی و بالا، اثر منفی داشته‌اند. براساس اثر ‌نهایی در چندک پایین (میانی) گذر حکمرانی ‌خوب از حد آستانه 58/0 (74/0)، باعث منفی شدن تأثیر رانت ‌نفت بر توسعه ‌پایدار می‌شود. این امر نشان می‌دهد که رسیدن حکمرانی ‌خوب به حد مشخص، با کاستن رانت‌جویی و تحکیم بنیان‌های زیرساختی، جامعه را به تولید سایر کالاها و کاهش وابستگی به نفت سوق داده ‌است. بنابراین، دستیابی به توسعه ‌پایدار، مستلزم مدیریت بهینه رانت‌ نفت، برقراری مالیات‌کربن و بهبود حکمرانی‌خوب می‌باشد. </span>